Thông tư số 14/2026/TT-BYT về tiêu chuẩn chẩn đoán và quy trình chuyên môn xác định tình trạng nghiện ma túy
Ngày đăng: 02/07/2026 - Lượt xem: 103

Nhằm triển khai hiệu quả Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và bảo đảm việc xác định tình trạng nghiện ma túy được thực hiện thống nhất, khoa học, khách quan, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 14/2026/TT-BYT quy định tiêu chuẩn chẩn đoán và quy trình chuyên môn để xác định tình trạng nghiện ma túy. Thông tư là căn cứ quan trọng giúp các cơ sở y tế thực hiện đúng quy định chuyên môn, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống ma túy và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Theo Thông tư, việc xác định tình trạng nghiện ma túy được thực hiện dựa trên các tiêu chuẩn chẩn đoán rõ ràng, có căn cứ khoa học. Một người được xác định là nghiện ma túy khi có ít nhất 03 trong 06 tiêu chuẩn chẩn đoán xuất hiện đồng thời trong thời gian ít nhất một tháng hoặc lặp đi lặp lại trong vòng 12 tháng. Các tiêu chuẩn bao gồm: ham muốn mạnh mẽ hoặc cảm giác bắt buộc phải sử dụng chất ma túy; khó kiểm soát hành vi sử dụng; xuất hiện hiện tượng dung nạp; giảm sự quan tâm đến các hoạt động, sở thích khác; tiếp tục sử dụng mặc dù biết rõ tác hại; và có hội chứng cai khi ngừng hoặc giảm sử dụng chất ma túy.
Thông tư quy định việc đánh giá tình trạng nghiện ma túy phải dựa trên quá trình khám bệnh, theo dõi lâm sàng, khai thác thông tin từ người được xác định tình trạng nghiện ma túy, người thân đi cùng (nếu có) và hồ sơ do cơ quan chức năng cung cấp. Điều này giúp bảo đảm tính khách quan, toàn diện và chính xác trong quá trình đánh giá.

Quy trình xác định tình trạng nghiện ma túy được thực hiện theo các bước chặt chẽ. Trước hết, cơ sở y tế tiếp nhận người cần được xác định tình trạng nghiện ma túy cùng hồ sơ đề nghị của cơ quan có thẩm quyền. Sau đó, tiến hành khám bệnh, theo dõi lâm sàng, cập nhật thông tin vào hồ sơ bệnh án và phiếu theo dõi chuyên môn. Trên cơ sở kết quả đánh giá, cán bộ y tế sẽ đưa ra kết luận “có nghiện ma túy” hoặc “không nghiện ma túy” theo đúng quy định của Thông tư.

Đối với các trường hợp chưa đủ căn cứ để kết luận ngay, Thông tư cho phép tiếp tục theo dõi, đánh giá trạng thái cai đối với từng nhóm chất ma túy như các chất dạng thuốc phiện, các chất kích thần (amphetamine, cocain và các chất tương tự) hoặc cần sa. Việc theo dõi được thực hiện bằng các biểu mẫu chuyên môn thống nhất trên toàn quốc, bảo đảm tính khách quan và minh bạch trong quá trình xác định tình trạng nghiện.
Một điểm đáng chú ý của Thông tư là quy định cụ thể các dấu hiệu nhận biết trạng thái cai của từng nhóm chất ma túy. Đối với các chất dạng thuốc phiện, các biểu hiện có thể bao gồm đau cơ, chảy nước mắt, buồn nôn, tiêu chảy, mất ngủ hoặc tăng huyết áp. Đối với các chất kích thần, người sử dụng có thể xuất hiện mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ, tăng khẩu vị hoặc cảm giác thèm chất ma túy. Trong khi đó, trạng thái cai cần sa thường biểu hiện bằng lo âu, mất ngủ, giảm khí sắc, chán ăn hoặc các triệu chứng cơ thể như đau đầu, vã mồ hôi và run rẩy.

Thông tư cũng quy định rõ trong quá trình xác định tình trạng nghiện ma túy, nếu người được đánh giá có hội chứng cai, rối loạn tâm thần hoặc các bệnh lý kèm theo thì phải được khám và điều trị theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. Trường hợp vượt quá khả năng chuyên môn, cơ sở y tế có trách nhiệm chuyển người bệnh đến cơ sở phù hợp để được điều trị kịp thời.

Để bảo đảm triển khai hiệu quả, Bộ Y tế giao trách nhiệm cho các cơ quan chuyên môn, cơ sở y tế, chính quyền địa phương và các đơn vị đào tạo tổ chức tập huấn, hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện Thông tư. Đồng thời, người được xác định tình trạng nghiện ma túy và gia đình có trách nhiệm phối hợp, cung cấp trung thực các thông tin liên quan nhằm hỗ trợ quá trình đánh giá chính xác và đầy đủ.

Thông tư số 14/2026/TT-BYT có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 và thay thế Thông tư số 18/2021/TT-BYT trước đây. Việc ban hành Thông tư góp phần chuẩn hóa hoạt động xác định tình trạng nghiện ma túy trong toàn quốc, nâng cao hiệu quả công tác quản lý, điều trị và hỗ trợ người nghiện ma túy tái hòa nhập cộng đồng.

Mỗi cán bộ y tế cần chủ động nghiên cứu, nắm vững các tiêu chuẩn chẩn đoán và quy trình chuyên môn được quy định trong Thông tư; thực hiện nghiêm túc các quy định chuyên môn, bảo đảm tính khách quan, chính xác trong xác định tình trạng nghiện ma túy, góp phần thực hiện hiệu quả công tác phòng, chống ma túy và bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Xem thông tư tại đây

Ban Biên tập